Noloshu waa jaceyl Jaceylkuna waa Nolol !

Saado Cali warsame: Alla wiilku mudanaa, mudanaa macaanaa, raggu magac qurxoonoo. Alla yaa malyuun jeer, maalin iyo habeenkii muuqiisa daawada..!" Nasiib darro heestaa waa macaantahay, waxaadsa aragtaa marar badan dumar badan oo cagsiga heestaan ku heesaa, ayagoo moodaa in ay raggooda amaanaayaan. Ileen waxa Uurka ku jira Afkaa soo xadxadee!!
 

Waxaa inbadan oo naga mid ah la fiigsanyihiin ama ay aad kaga naxsanyihiin dhibaatooyinka, iskugu jira rajo la'aanta iyo murugada oo noloshooda jaceylkooda u hanjaba ama sida cad weerar gacan iyo afba leh ugu soo qaado markay helaan qofka ay jecelyihiin, oo ay nolosha la wadaagaan. Suaashaan ayaana noqotay mid wadnaha kaga taagan sida waran oo kale dad badan oo ah: Maxaa keenay lamaanaha isjecel markay nolol jaceyl wadaagaayaan, oo iska soo ag kacaan in ay xalin waaayaan dhibaatooyinka iyo culeeska noloshooda soo food saara?!

Shaqsi ahaan suaashaas waxaan aasaas iyo asal kaga dhigaa laba shay oo kali ah: BEEN, iyo ISTUSTUS XADKIISA DHAAFAY oo dhalinyaro badan ku bilaabaan abuurida iyo waraabiska geedka la yiraahdo JACEYL! waaana xaqiiqo jirta in wax walba waxa aad ka sameysid noqdaan.
Waxaa jirto oo sida aan jeclahay wax shaki ah ku jirin in markii laba qofood oo isku arko ineey isku haboonyihiin oo ay isjecelyihiin rabaana ineey mustaqbal isla dhisaan in ay wax walba iyo dhibaata walba oo jaceylkoodaas iyo xiisahoodaas cusub soo wajaha ay si fudud ku xaliyaan. Maxaayeelay qofwalba waxeey rabtaa ama ka cabsanee in ay dareenkeeda xiisaha iyo rabitaanka cusub wata ka miro dhalin weeyso, iyo in qofwalba xaqiiqada ay gurigeeda kaga soo tagtay ay qarineeyso saacadahaas ay la joogto/ joogo qofkaan lala jilaayo JACEYLKA. Laakiin markii ay guriga wada tagaan oo ay iska soo ag kacaan, nolol dhab ah wadaagaan ineey wax isla fahmi waayaan ayaa dhacda, oo qofwalba dabeecad qalafsan iyo waji aan lagu ogeeyn oo cusub uu sameeysto. Waa la yaab oo maxaa sabab u ah isbedelkaan degdegta ah?.

Waxaan filaa in ay sabab u tahay dhowr arimood oo aan markii horaba qorshaha lagu darin, kowdii markii qofkaan soo galootiga ah maskaxda iyo qalbigu isku raacaayeen in ay afgaran karaan, been ayeey isku sheegeen, waa ku degdegeen qofka. Maxaayeelay aragooda iyo maqalkooda ayeey ka badatay maahane si kale qofka uma aqoonin, ama wax ka roon ayeey u jeedi waayeen markaas. Kadib markii qalbigu xukunka qaatay oo sheegaayay in qofkaan yahay heer sare, oo booskiisa laga cariirin karin, maskaxda iyo fekero waxeey ku wada mashquulsanaayeen sida ay sabar iyo dulqaad ula imaan lahaayeen. Ileen qalbiga oo ah hogaamiyahay jirka ayaa ogolaaday, kamana soo horjeesan karaan, oo xumaanta ay soo arkeena waa kala cabsadeen in ay u faahfaahiyaan qalbiga/wadnaha. Sidaas darteed qallbiga hada ayuu arag iyo maqal yeeshay, oo arkaa wixii shalay ay ka qarsheen maxskaxda iyo fekerka, ama oo u diiday jaaniska ay u fahansiin lahaayeen.

Balsa hada waa mar aan laga gaarin wax qabad, waa mar dhibaato iyo dulqaad la'aan la soo deristay qalbigii, waa mar uusan awoodin inuu sheegto waxa oo rabo, maadaama awoodii laga qaatay waa hore. Dhibaatada ugu weeyn oo labadaan qof oo is qaba soo dhex gasha ayaa ah in qof ka mid ah rabo inuu kaligiis awooda dhaqaale, maamuul iyo masuuliyad gudaha iyo banaankaba isku qaato, oo kaligiis waxwalba ku amartagleeyo. Qofkaan kale oo markaan yaaban, laga yaabee in aysanba u baranin in afar iyo labaatanka saac loo taliyo, ama loo sheego waxa laga rabo in ay sameeyso in ay wareerto, oo ay aqoon weeysay waxa uu soo wado ama oo ku qancaa ninkaan/gabadhaan ay la nooshahay. Qofkaan wareerka, iyo dareenkeeda oo ay la dhuumato si ay qof kale u qanciso waa ku dhibtooda, awoodeeda shaqo ayeeyna saaid u nusqaamisaa, maskaxdeeda ayeey wax u dhibtaa, jirooyin jirkeeda laga arko, iyo nidaam darro maskaxdeed oo joogta ah ayeey ku dhalisaa.

Balsa qofkaan oo iska indhatireyso xaqiiqada qofka ay la nooshaya, JACEYLKA ay u qabto dartiis, ayaa dulqaad, sabar iyo waliba danbi dhaaf ay maalin iyo habeen u danbi dhaafeeyso qofkaan kale la imaato, ayadoo isla maarkaas isku sameeysa ciqaab kii ugu darnaa oo qof nafteeda ula bareeri lahaay ayeey danbigiisa ayada sabab iskaga dhigta. Micnaha hadii aysan sameeyn laheyen wax ka xanaajiya, uusan dili laheeyn, kuna qeylin laheeyn, warkaas ayeey u sharaxdaa nafteeda ay beenta ku waraabinee, si ay u dejiso una qanciso, isla markasna ku raaligelisaa nafta in ay ku joogto meesha ay joogto.

Inta qofkaan wanaagsan oo daacada ah dulqaadkeeda, iyo sabarkeeda lagu noolyahay waxaa dhacda in qof kale oo cudurada qarsoon qaba inuu maalinba marxalad maro, maalin walba waji cusub ula yimaado qofka kale. Midaas oo rajo iyo hididiilo cusub ku dhaliso qofka dhibanaha ah, una diido in ay ka baxdo ciqaabka iyo kadeedka nololeed oo ay ku jirto. Maxaayeelay waxeey isku qancineysaa inuu isbedeli doono qofka kale, halka eray oo macaan oo yiri, ama halka ficil oo wanaagsan oo sameeyo qofkaan cudurada qarsan qaba waxuu sababaa in qof kale marnaba u xisaabinin qaladkiisa. Mida kale oo qofkaan dhibanaha ah sida degdegtaa xisaabta ugu diraa ayaa ah maadaama ay tahay qof wax jecel, daacadna u ah qofka ay la nooshahay, hadane ah qof marwalba xal iyo nolol caafimaad qabta sidii loo wadaagi lahaa raadineysa ayeey is tustaa in qof la jecelyahay marnaba qaladkiisa loo qabanin, ama loo maxkamadaynin. Maxaayeelay ayadaba ma jeclaan laheeyn in qofkaan qaladaadka ay sameeyso ku qaado, ama mid la mid ah ku sameeyo(ka aarsado).

Arinta labaad oo aadka muhiimka u ah ayaa ah in qofkaan dhibanaha ah aaminsantahay qaladka bulsha kasta aaminsantahay oo ah in qofka la jecelyahay: Xumaantiisa iyo wanaagiisa labada lagu taageero, laguna jeclaado waxwalba oo yahay!". Taas oo micnaheedu yahay in qofka la jecelyahay waxwalba loogu dulqaato, xataa haduu naftaada cadawgeeda noqday, jaceylka oo sheeganaa naceyb u bedelo, waa in aad adiga sida qof wax jecel ahaatid daacad xaalad kasta oo lagoola yimaado, noqotid buundadii looga dhex mari lahaa dhiiqada oo asiga dhulka ku daadshay, qaadid qalad kasta oo asiga/ayada sameeyay, isla markaas raali gelisid qofkaas sida in aad adiga masuul ka tahay!

Qofka dhibanaha ah difaacyo badan ayuu sameeystaa, si oo u guuleeysto, meesha oo rabane u gaaro. Khaas ahaan dumarka inkastoo raggaba ay qaar kaga jiraan, waxeey difaac ay kula noolaadaan qofka ay jecelyihiin oo sida xun ula dhaqmaa ka dhigtaan caruurtooda, oo waxaad arkee hooyo ku leh:" kan lama noolaadeen, laakiin ilmahayga ayaa u baahan, in ay aabe la'aan iga noqdaan ma rabo... ayagaan u cabsanaa maahane kan habeena sooma ag jiifteen.!" balsa waa been ay ayada isku sheegtay, ilmaha uma cabsaneyso ee waxa ay u cabsanee waa nafteeda dayacan oo qiyaanada ay aqbali la'adahay loo geeystay. Warkaas xaqiiqadeeda waxaad ogaan kartaa ama tusaale in la fahmo ay fududahay ka dhigan karnaa markii hooyadaa ama aabahaa ay xanuunsanyihiin, isbitaalka qofkood yaalo, adna aad ka cabsaneysid in ay kaa dhintaan, waxa aad ka naxsantahay oo aad u cabsaneysid, iyo suaalaha aad is weeydiineysid qaar ka mid ah ayaan halkaan tusaale kaga dhiganaa:" Hooyadey mardanbe ma arkaaye inta aan noolahay..

Illaahoow ha iga qaadin..!" ama:" Sideen la'aanteed aniga u noolaanaa? yaa heeynaayo ilmahagaan iga yar horta? yaa iga bixinaayo lacagta iskulka, yaa igu caawinaayo waxbarashayda? yaa aabe/hooyo booskiisa noo buuxinaayo haduu naga dhinto.. ala adduunkaan dhib badnaa?!" hada waad aragtaa ayaan filaa waxa aad ka cabsaneysid, maahan in ay AYAGA dhintaan, balsa markay dhintaan maxaa ADIGA kugu dhacaa? suaasha koowaad qofka is weeydiiyay waxuusan aqoonin, oo ka cabsanaa xanuunka ay leedahay in qof adna heli karin indhahaago iyo maqalkaado ku weeydiiyaan, oo ay u XIISEEN qofkii. Laakiin xoogaa qibrad ah ayuu heeystaa qofkaan oo in naftiisu xanuunsan doonto darteed ayuu hada Illaah u sii baryaa, balsa haduu ogaan lahaa in meelba xanuuni doonin, waxna aysan u dhibi doonin qaybta asiga/ayada ka mid ah oo laga qaatay muusan ka walwaleen in ay dhintaan ama noolaadaan.

Laakiin yaa aqbali karo hal xubin jirkaaga ka mid ah aan kaa jaro ileen qofwalba oo noloshaada soo gashay waxeey noqotay qayb/xubin kaa mid ahe?!. Suaalaha labadaad si degdeg ah ayaad ku fahmee in qofkaan ahaa qof ku tiirsan waalidkiis, weli ilmo camal ah, sidaas dartiis waxuu ka cabsanaa masuuliyada naftiisa/nafteeda lagaa saari doono markay dhintaan kadib iyo waliba ilmaha ka yaryar, maadaama ay u weeyntahay/weeynyahay, waxuuna ka walwalaa meesha arino kaala dhici doonto ama ku dhamaan doonto, dayacaada, xanaano la'aanta iyo dhaqaalo la'aanta la soo dersi doonto. Hada ma ila aragtaa in qofwalba markuu diidaa inuu qof waayo uusan xaqiiqa ahaan qofkaan in la waayo uusan diideynin laakiin waxa uusan aqbali karin ay yihiin jirkiisa qaybta laga jaraa, xanuunka iyo kali ahaanshada naftiisa la soo dersi doonto markii jirkiisa qayb laga jaro?!
Aan u laabano mowduuceeynii, dhab ahaan waxa hada dhibka keenay oo isku diray, labadii shalay heesta jaceyla wada qaaday, oo dhegta isku sheegaayay:" La'aantaa ma noolaan karo, naftayda ayaa tahay, hadaan ku waayo adiga nolol danbe ma raadsanaayo, dunida intaan joogo agtaada iga fiiri, aakhiranae janada naga wada fiiri!" waa qaybtii qarsooneed oo qoftaan/qofkaan markii hore ay ka qarin jiray qalbiga qofta kale......... La soco qaybti danbe oo aad u xiiso badan!!!!!!!!!!!!!!!

Hadii aad u baahanatahay in aad ogaatid sida aad ku badbadin kartid jaceylkaaga, isla markaasn oo u noqdo mid waara la soco qaybaha danbe ee qoraalada:" Noloshu waa jaceyl, jaceylkuna waa nolol!" adigoo mahadsan aqriste, waxaan kaa codsanaa sida aqriste qaali ah in aad ii soo celisid wixii dhaliil iyo saxitaan ah oo ku aadan qoraalkayga, iyo waliba hadii aad i dheertahay aqoon ku saabsan jaceyl. Mahadsanid. Igala soo xariir imailadaan: samsam_1989@hotmail.com, ama ifraax_yuusuf@yahoo.co.uk